Bebek evde çıplak ayakla mı dolaşmalı, çorapla mı?

Bebek evde çıplak ayak mı çorapla mı dolaşmalı? Ev sıcaksa ve zemin güvenliyse en iyisi çıplak ayaktır, ama hava serinse ya da bebeğin ayağı soğuyorsa çorap giydirin. Bebek tutunarak kalkıyor ya da yürüyorsa, kaygan zeminde ya yalınayak bırakın ya da tabanı kaymaz bir çorap seçin.

Bebek evde çıplak ayak mı çorapla mı dolaşmalı?

İkisi de doğru olabilir, çünkü karar zemine ve havaya göre değişir. Çocuk sağlığı kurumları çıplak ayağı ilk sıraya koyuyor. Örneğin KidsHealth’e göre çıplak ayak, bebeğin ayak gelişimi için hâlâ en iyi yoldur. Avustralya’da devletin bir sağlık sitesine göre yürümeyi öğrenen bebek, ayak tabanından yer hakkında önemli bilgiler alır. Çorap bu teması biraz azaltır ama ayağı sıcak tutar, yani her birinin bir yeri var.

Üç seçeneği yan yana koyunca fark daha net görünüyor:

	Çıplak ayak	Düz çorap	Kaymaz tabanlı çorap
Zemini hissetme	En iyi	Az	Az
Ayağı sıcak tutma	Yok	Var	Var
En uygun olduğu an	Ev sıcakken	Yerde yatarken, soğukta	Soğukta, yürürken

Kaygan zemin için kurumların önerisi kaymaz taban. ABD’deki çocuk doktorları birliği, yeni yürüyen çocuğun kaygan zeminde dengede kalması için kaymaz tabanı öneriyor. KidsHealth de bebeğe çorap ya da patik giydirirken tabanın kaymaz olmasını uygun buluyor.

Bebeğe evde çorap giydirmeli mi?

Ev serinse evet. İrlanda’nın sağlık hizmeti, soğuk aylarda bebeğin ayağını çorap ya da yumuşak patikle sıcak tutmayı öneriyor. ABD’deki çocuk doktorları birliğine göre de ilk aylarda bebeğin ayağı ayakkabıya sıkışmadan en iyi gelişir ve onu sıcak tutmak için çorap yeterlidir.

İngiltere’de bir NHS kurumu, bebeklerin ısıyı çok çabuk kaybettiğini hatırlatıyor ve bu yüzden soğukta ayakları çorapla korumayı öneriyor.

Bebeğin üşüyüp üşümediğini nasıl anlayacağınızı ve evin kaç derece olması gerektiğini ayrı bir yazıda ele alıyoruz.

Siz ne yapın? Ev sıcaksa ayakları açık bırakın, serinse çorap giydirin. Bebek yerde yatarken ya da kucakta dururken düz çorap sorun olmaz.

Bebek çorapla yürümeli mi?

Bebek tutunarak kalkmaya ya da ilk adımlarını atmaya başlayınca iş değişir, çünkü artık ayağı yere basıyor ve dengesini kurmaya çalışıyor. Bu yüzden kurumlar bu dönemde kaymaz taban öneriyor.

Bu durumda iki yol var:

1. Yalınayak bırakın. Ev yeterince sıcaksa en kolay yol budur ve bebek yeri doğrudan hisseder.
2. Tabanı kaymaz çorap seçin. Ev serinse ayağı sıcak tutar, kaymayı da azaltır.

Kaymaz çorabın türleri ve güvenli seçimi ayrı bir konu, burada yalnızca tabanın kaymaz olmasına bakmanız yeterli.

Halı ya da oyun matı gibi kaymayan bir zeminde düz çorap da kullanılabilir. Yine de ev sıcaksa çıplak ayak bu dönemde de ilk seçenektir.

Kararı kolaylaştıran tablo

Evdeki duruma göre ne yapmalı, şu tabloda özetledik:

Durum	Ne yapın?
Ev sıcak, zemin temiz ve güvenli	Çıplak ayak
Ev serin, bebek yerde yatıyor ya da kucakta	Düz çorap
Ev serin, bebek tutunuyor ya da yürüyor	Tabanı kaymaz çorap ya da patik
Parke ya da fayans, bebek yürüyor	Çıplak ayak ya da tabanı kaymaz çorap
Halı ya da oyun matı	Çıplak ayak, serinse düz çorap
Evin dışı, balkon, bahçe	Ayağı korumak için hafif ve esnek ayakkabı

Son satır için KidsHealth’in notu şöyle: Ayakkabının asıl işi, özellikle dışarıda ayağı korumaktır.

Çorap seçerken nelere dikkat etmeli?

Çorap giydirirken en önemli şey, çorabın ayağı sıkmamasıdır. Aynı NHS kurumu şunlara dikkat çekiyor:

• Doğru boy. Çorap ayağa iyi otursun ama küçük gelmesin, çünkü küçük çorap yumuşak olan bebek ayağını sıkar.
• Tulumun ayağı da önemli. Ayaklı tulum giyiyorsa, ayak kısmı yeterince uzun olsun ve ayağı sıkmasın.
• Doğal kumaş. Yün ya da pamuk gibi doğal kumaşlar ayağın nefes almasına izin verir.
• Lastiğe bakın. Bilekteki lastik derin bir iz bırakıyorsa çorap dar demektir, daha geniş bir çorap seçin.

Son madde bizim önerimizdir, kaynaklardaki “ayağı sıkmasın” kuralının pratik bir yoludur.

Parmağa saç ya da iplik dolanırsa ne olur?

Bu, az görülen ama bilmeniz gereken bir durum: Bir saç teli ya da çoraptan kopan bir iplik, bebeğin parmağına sıkıca dolanabilir. Buna “saç turnike sendromu” deniyor. ABD’deki bir hastanenin anlattığına göre bebek parmaklarını çorap, eldiven ya da pijama gibi dar bir yerde sürekli oynatınca bu durum olabilir.

Türkiye’de bir hastanede bu sorunla gelen 16 bebeğe bakan bir çalışmada, bebeklerin çoğu 6 aylık ya da daha küçüktü. Sorun da hemen hep ayak parmağındaydı. Yazarlar, bunun doğumdan sonra annenin daha çok saç dökmesiyle uyumlu olduğunu belirtiyor.

Önlemek için şunları yapın:

• Çorabı ters çevirip yıkayın ve giydirmeden önce içine bakın.
• Bebeğin ayak parmaklarına sık sık göz atın.
• Saçınızı toplayın ve ipliği sökülmüş eski çorapları kullanmayın.

Ne zaman hemen doktora gitmeli?

Saç ya da iplik dolanması acil bir durumdur ve Türkiye’deki çalışmanın yazarlarına göre geç fark edilirse parmak ciddi zarar görebilir. Şunlardan birini görürseniz bebeğinizi hemen bir doktora götürün:

• Bebek uzun süre ve teselli edilemeden ağlıyor
• Bir parmakta kızarıklık ya da şişlik var
• Parmağın etrafında ince bir çizgi ya da iz görünüyor

Aynı yazarlar, dolanan saç ya da ipliğin bir an önce çıkarılması gerektiğini söylüyor, o yüzden beklemeyin. Bunun dışında, bebeğinizin ayağıyla ilgili içinize sinmeyen bir şey olursa çocuk doktorunuza sormaktan çekinmeyin.